- Kesin yetki varsa yetki sözleşmesi yapılır mı?
HMK’nın 18. maddesi gereği yetki sözleşmesi kesin yetkinin olduğu hallerde yapılamaz.
- Yetki sözleşmesi hangi taraflar arasında yapılabilir?
HMK’nın 17. maddesi gereği yetki sözleşmesi tacirler veya kamu tüzel kişilerinin aralarında doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlık hakkında yapılabilmektedir. Böylece kanun maddesi tacirler veya kamu tüzel kişilileri ile diğer gerçek kişilerin yetki sözleşmesi yapmasını birbirinden ayırt etmiştir. Bunun nedeni ise tacirler veya kamu tüzel kişilerin hukukun eşit konumda sayılmasıdır. Tacirler veya kamu tüzel kişileri gerçek bir kişiye göre daha güçlü konumda bulunmaktadır.
- Genel işlem şartları çerçevesinde hukuk seçimi ve yetki anlaşması nasıl yapılır?
BK’nın 21.maddesi gereği genel işlem şartının varlıyı hakkında bilgi verme, şartın içeriğini öğrenme imkanı sunma ve karşı tarafın şartı kabul etmesi ve bu 3 şartın gerçekleşmemesi durumunda hukuk seçimi, yetki veya tahkim şartlarının yazılmamış sayılacağı kabul edilmiştir.
Böylece sayılan koşullar gerçekleşmediği surece genel işlem şartı yazılmamış olma yaptırımına tabi olacaktır.
Bu çerçevede, hukuk seçimi, yetki anlaşması veya tahkim anlaşmasının genel işlem şartı niteliğinde olması veya genel işlem şartı niteliğindeki bir metinde yer alması ihtimalinde, eğer bu hükümlerin veya bu metnin varlığı hakkında karşı tarafa bilgi verilmediyse, karşı tarafa bu hükümlerin içeriğini öğrenme imkanı sunulmadıysa veya karşı taraf bu hükümleri kabul etmediyse, söz konusu hukuk seçimi, yetki anlaşması veya tahkim anlaşması “yazılmamış sayılacak” ve dolayısıyla bu klozlar “yok” hükmünde olacaktır.
Öncelikle değerlendirilmesi gereken bu genel işlem şartının karşı tarafın menfaatine aykırı olup olmadığıdır. Örneğin genel işlem şartlarında yer alan hukuk seçimi, çok ağırlıklı olarak genel işlem şartlarını düzenleyen tarafı koruyan bir hukuk düzeni ise ve bu hukuk seçimi yapılmadığında söz konusu hukuk uygulanmayacaksa, bu genel işlem şartının karşı tarafın menfaatine aykırı olduğu belirtilebilir.